Tranh luận nóng

Trung Quốc cập nhật đại kế hoạch trước sức ép Mỹ

Thứ Ba, 29/09/2020 07:46

(Tin tức 24h) - Đại kế hoạch cập nhật các mục tiêu của sáng kiến Made in China 2025, có sự thay đổi so với tình hình mới, chịu sức ép cấm vận của Mỹ. 

Bốn Bộ quản lý của Trung Quốc vừa công bố một kế hoạch đầy tham vọng trong lĩnh vực phát triển các ngành công nghệ chiến lược. Theo văn kiện được ban hành, Trung Quốc sẽ tạo ra ít nhất 10 cơ sở công nghiệp chiến lược có tầm ảnh hưởng toàn cầu, 100 cụm công nghiệp và 1.000 khu công nghiệp sinh thái với những lợi thế cạnh tranh riêng.

Trung Quoc cap nhat dai ke hoach truoc suc ep My
Trung Quốc đặt tham vọng có 1.000 khu công nghiệp sinh thái. Ảnh: Khu công nghiệp Tô Châu, Trung Quốc

Kế hoạch mới do Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin và Bộ Tài chính Trung Quốc công bố, nói cụ thể hơn về các ngành và hướng phát triển mà Trung Quốc nên tập trung vào để thay thế nhập khẩu và bảo đảm sự độc lập về công nghệ.

Trước hết, đây là việc xây dựng mạng 5G và robot công nghiệp, phát triển công nghệ sinh học và vaccine, vật liệu mới cho ngành chế tạo máy bay dân dụng, năng lượng xanh, bao gồm cả xe thông minh sử dụng các nguồn năng lượng mới, và kinh doanh kỹ thuật số.

Theo tuyên bố của Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, Trung Quốc cần phải ứng phó với những thách thức từ đại dịch COVID-19 và sức ép nước lớn (ở đây là Mỹ - ND) để đảm bảo sự phát triển ổn định của đất nước.

Theo số liệu thống kê của Trung Quốc, vào năm ngoái, các ngành công nghiệp chiến lược mới đã chiếm 11,5% GDP. Nước này vẫn là nước tiêu thụ chip và vi mạch lớn nhất thế giới, những thứ cần thiết cho việc sản xuất thiết bị điện tử công nghệ cao.

Năm ngoái, Trung Quốc đã nhập khẩu 300 tỷ USD chip - nhiều hơn cả dầu thô. Tuy nhiên, hiện nay nền kinh tế toàn cầu còn yếu và các chuỗi cung ứng toàn cầu đang chịu ảnh hưởng tiêu cực của đại dịch.

Đại kế hoạch mang tham vọng của "Made in China 2025"

Theo giới phân tích, đại kế hoạch mới công bố của Trung Quốc là hướng tới mục tiêu của sáng kiến "Made in China 2025" (MIC2025) của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Theo chương trình này, đến năm 2025, Trung Quốc phải đạt 70% “tự cung tự cấp” trong những thiết bị và nguyên liệu chính cho công nghệ cao, bao gồm vật liệu sinh học, xe tự lái, chất bán dẫn...

Văn kiện này đã gây ra làn sóng chỉ trích từ các nước phương Tây, đặc biệt là Mỹ. Washington đã gọi kế hoạch này là một chiến lược bành trướng toàn cầu của Trung Quốc nhằm đạt được vị trí dẫn đầu về công nghệ cao. Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã nhắc đến chương trình MIC2025 khi nói về sự cần thiết phải ngăn chặn tham vọng toàn cầu của Bắc Kinh.

Để không làm trầm trọng thêm mối quan hệ vốn khá phức tạp với phương Tây, các nhà chức trách Trung Quốc đã không nói công khai về chương trình này trong một thời gian nhất định. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là Trung Quốc từ bỏ chương trình phát triển các công nghệ chiến lược trong nước.

Kế hoạch mới công bố đã cho thấy điều đó.

Trong tình hình quốc tế hiện nay, Trung Quốc nhận thức rõ hơn về sự cần thiết phải dựa vào sức mình, tức là phải tự cấp, tự túc để đảm bảo an ninh công nghệ và kinh tế của nước mình.

Trung Quoc cap nhat dai ke hoach truoc suc ep My
Trung Quốc bị đánh vào điểm yếu, buộc phải tăng năng lực tự cung tự cấp.

Ví dụ, các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với Huawei đã tạo ra những vấn đề lớn cho gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc. Để sản xuất các loại thiết bị từ điện thoại thông minh đến các trạm gốc, Huawei phải sử dụng chip, mà trong quá trình sản xuất chip có phần mềm, tài sản trí tuệ, công cụ và vật liệu thiết kế chip của Mỹ. Nếu không có nguồn cung các sản phẩm này, Huawei khó có thể duy trì sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Việc Mỹ nhắm tới các công ty sản xuất chip của Trung Quốc cũng vậy. 

Quy trình sản xuất chip là cực kỳ phức tạp. Hiện tại, các công ty Trung Quốc chưa thể sản xuất chip 7 nm và 5 nm tiên tiến nhất được sử dụng trong các điện thoại thông minh mới nhất. Vì các nhà sản xuất toàn cầu như Samsung, TSMC và MediaTek phát triển không ngừng, nên Trung Quốc cần phải bỏ rất nhiều công sức để bắt kịp họ.

Vấn đề chính không phải là việc phát triển những con chip mà là việc Mỹ sở hữu phần mềm, tài sản trí tuệ, công cụ và vật liệu thiết kế chip. Vì vậy, ngay cả các nhà sản xuất chip Trung Quốc như SMIC vẫn có thể đối mặt với áp lực của Mỹ và mối đe dọa trừng phạt.

Tình hình tương tự trong hầu hết các ngành công nghệ cao, nếu thiếu các ngành này thì không thể hình dung được sự phát triển của xã hội hiện đại. 

Theo đánh giá của chuyên gia về công nghệ Internet của Trung Quốc Liu Xingliang nói với Sputnik rằng, kế hoạch mới đã tập trung vào các vấn đề kỹ thuật số này. Đây là sự tiếp nối của chương trình MIC2025, nhưng với những ưu tiên rõ ràng hơn phù hợp với tình hình thế giới đang thay đổi.

“Ví dụ, trong chương trình MIC2025 không có từ Blockchain (chuỗi khối) nhưng công nghệ này được nhắc đến trong kế hoách mới. Có thể nói rằng, tài liệu mới là một chương trình cập nhật MIC2025.

Điều đáng chú ý là kế hoạch mới tập trung nhiều hơn vào những ngành bị Mỹ trừng phạt và hạn chế" - chuyên gia Trung Quốc bình luận.

Vị này cho rằng, kế hoạch này là tất yếu ở thời kỳ Trung Quốc hiện nay. Họ đã đặt các tham vọng này từ lâu, trước khi quan hệ với Mỹ trở nên xấu đi.

"Tất nhiên, ngay cả nếu quan hệ Trung-Mỹ không xấu đi, chúng tôi vẫn cần phát triển các ngành công nghiệp này. Chỉ đơn giản là mối quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ đã trở thành chất xúc tác cho quá trình này” - vị chuyên gia nhấn mạnh.

Dẫu vậy, ông cũng cho rằng, rất khó để vạch ra một khoảng thời gian cụ thể. Một số ngành công nghiệp, ví dụ, ngành công nghiệp bán dẫn, hứng chịu các đòn trừng phạt của Mỹ. Các vấn đề này không thể được giải quyết ngay lập tức. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật. Để tạo ra các hệ sinh thái tương thích phải mất 5 - 10 năm.

"Không nên chờ đợi thành công đến với chúng tôi rất sớm trong các lĩnh vực công nghệ then chốt” - chuyên gia Liu Xingliang bình luận.

Kim Hoa