Tranh luận nóng

Vì sao APEC 26 không ra tuyên bố chung?

Thứ Hai, 19/11/2018 07:45

(Tin tức 24h) - Thủ tướng Papua New Guinea Peter O'Neill giải thích: "Bạn biết đấy, có hai người khổng lồ trong phòng".

Ngày 18/11, phát biểu tại phiên bế mạc  Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Thủ tướng Canada Justin Trudeau cho biết, lãnh đạo các nền kinh tế dự APEC tại Papua New Guinea đã không đạt được đồng thuận ra một tuyên bố chung do chia rẽ sâu sắc về thương mại.

Nước chủ nhà Papua New Guinea sẽ ra tuyên bố chủ tịch thay vì tuyên bố chung bởi quan điểm khác biệt của các bên tham gia.

Đại diện phái đoàn Trung Quốc Zheng Xiaolong cũng thừa nhận, các lãnh đạo APEC thống nhất sẽ không ra tuyên bố chung như truyền thống. Thay vào đó, Papua New Guinea sẽ ra thông báo với vai trò nước chủ nhà, thay mặt cho các nền kinh tế thành viên tham dự hội nghị lần này.

Đây là lần đầu tiên lãnh đạo các nền kinh tế thành viên APEC không đạt được tuyên bố chung. Báo Anh Guardian dẫn lời Thủ tướng Papua New Guinea Peter O'Neill tại họp báo giải thích: "Bạn biết đấy, có hai người khổng lồ trong phòng".

Vi sao APEC 26 khong ra tuyen bo chung?
Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự APEC 2018. Ảnh: Philippine Star.

Thủ tướng O’Neill ngầm nói WTO là điểm mấu chốt về việc không thể đưa ra tuyên bố chung. Ông cho biết: "APEC không có đặc quyền nào đối với WTO. Đó là thực tế. Các vấn đề này nên được đưa ra tại WTO".

Theo Thủ tướng O’Neill, Papua New Guinea  sẽ ra thông cáo tổng kết hội nghị trong những ngày tới, đồng thời khẳng định APEC đang tìm cách bảo đảm hoạt động thương mại "tự do và cởi mở" trước năm 2020.

Ngoại trưởng Papua New Guinea Rimbink Pato cho biết xung đột về tầm nhìn khiến các thành viên không thể thống nhất dự thảo tuyên bố chung, nhất là khi Bắc Kinh và Washington hé lộ những tham vọng cạnh tranh tầm ảnh hưởng trong khu vực, đồng thời không có dấu hiệu giải quyết chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.

Trước đó nổi lên một số thông tin nói rằng các quan chức Trung Quốc đã bất bình vì phía Mỹ kiên quyết cho rằng tuyên bố chung phải đề cập những cải cách cần thiết để đưa "một sân chơi đẳng cấp" tới Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Sự bất đồng giữa Mỹ và Trung Quốc nổi rõ hôm 17/11 khi trưởng đoàn Mỹ và Trung Quốc đã có những lời qua tiếng lại gay gắt về chủ nghĩa bảo hộ, thuế quan và cả việc Mỹ mỉa mai về "chính sách ngoại giao hầu bao" của Bắc Kinh.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã lên án gay gắt chủ nghĩa bảo hộ thương mại "nước Mỹ trên hết" và trực diện nhắm vào Washington khi nhấn mạnh rằng các nguyên tắc thương mại toàn cầu không thể được áp dụng "với những tiêu chuẩn kép và các chương trình nghị sự ích kỷ".

Ông Tập kêu gọi thế giới hãy "nói không với chủ nghĩa bảo hộ và chủ nghĩa đơn phương", cảnh báo đó là "lối hành xử thiển cận" và "chắc chắn sẽ thất bại".

Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng cảnh báo không ai được lợi từ những căng thẳng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc.

 "Lịch sử đã chứng minh rằng đối đầu, dù ở dưới dạng chiến tranh lạnh, chiến tranh nóng hay chiến tranh thương mại, đều không có ai thắng cả", ông Tập nói.

Về phần mình, Phó tổng thống Mỹ Mike Pence cũng dùng những lời lẽ thẳng thừng và dứt khoát, tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục duy trì chính sách áp thuế bổ sung với Trung Quốc cho tới khi nào Bắc Kinh chịu "thay đổi cung cách của họ".

"Chúng tôi đã áp thuế với 250 tỉ USD hàng Trung Quốc và con số đó có thể tăng gấp đôi", ông Pence tuyên bố trước nhiều vị CEO của các doanh nghiệp trong khu vực.

Chưa hết, ông Pence tiếp tục dùng những ngôn từ với sắc thái mạnh mẽ nhất để chỉ trích sáng kiến Vành đai và con đường, cái mà phía Mỹ vẫn mỉa mai là chính sách "ngoại giao hầu bao" của Bắc Kinh.

Trong lúc giới quan sát đang phấp phỏng lo ngại những căng thẳng ngoại giao, thương mại có thể "lây" sang cả lĩnh vực quân sự thì ông Pence cũng thông báo luôn là Mỹ sẽ tham gia cùng với Úc trong việc giúp Papua New Guinea xây dựng một căn cứ hải quân mới trên đảo Manus của nước này, nơi vốn từng là một căn cứ của Mỹ trong Thế chiến 2.

Dường như thế vẫn là chưa đủ để chọc giận Bắc Kinh, ông Pence còn có một cuộc gặp ngắn với người đại diện của phái đoàn Đài Bắc - Trung Hoa tham dự APEC là ông Morris Chang.

Những trao đổi gay gắt giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc trong khuôn khổ APEC rõ ràng là tín hiệu báo trước một cuộc gặp sẽ nhiều sóng gió hơn giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến bên lề Hội nghị G20 tháng tới tại Argentina.

An Nhiên