Tranh luận nóng

Khai quật mộ gạch Ninh Bình: Những phát lộ mới...

Thứ Sáu, 28/08/2020 11:23

(Góc nhìn văn hóa) - Những phát hiện về di tích mộ gạch đã chứng minh từng có trị sở quy mô với những quan lại cấp cao từng trị nhậm ở Ninh Bình.

Ngày 27/8, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình tổ chức hội nghị công bố kết quả khai quật, khảo cổ di tích mộ gạch và nền móng kiến trúc cổ tại xã Gia Thủy, huyện Nho Quan (Ninh Bình).

Khai quat mo gach Ninh Binh: Nhung phat lo moi...
Khu vực phát hiện ngôi mộ gạch cổ trong khuôn viên trường Tiểu học Gia Thủy.

Thông tin từ ông Nguyễn Ngọc Quý, Tiến sỹ Viện Khảo cổ học cho biết, các nhà khoa học đã thực hiện thăm dò, khảo cổ từ tháng 7/2020, với tổng diện tích khai quật là 280 m2.

Địa điểm khai quật tại các Trường Tiểu học Gia Thủy; đình Mỹ Hạ thuộc xã Gia Thủy.

Khai quat mo gach Ninh Binh: Nhung phat lo moi...
Ngôi mộ hiện rõ có 2 phần tiền thất và hậu thất.

Sau gần hai tháng thực hiện, kết quả khai quật mộ gạch tại Trường Tiểu học Gia Thủy đã làm rõ toàn bộ hình dáng, quy mô và cấu trúc của một ngôi mộ gạch có quy mô lớn, niên đại thế kỷ III sau Công nguyên.

Ngôi mộ đã cung cấp thêm nhiều thông tin khoa học về đề tài mộ gạch 10 thế kỷ đầu Công nguyên ở Việt Nam.

Khai quat mo gach Ninh Binh: Nhung phat lo moi...
Mộ được xây có lối kiến trúc hình chữ nhật, mái vòm, hướng Bắc - Nam.

Mộ có cấu trúc hình cũi chữ nhật có mái vòm, chiều dài 8,46m chia thành ba gian tiền thất, trung thất và hậu thất.

Tường mộ được xếp hai lớp gạch đều là gạch múi bưởi xếp dạng tráo đầu đuôi để tạo thành mặt phẳng. Một cạnh gạch được trang trí hoa văn với các mô típ khác nhau dạng xương cá, ô trám đơn, ô trám lồng, hoa văn đồng tiền. Đáy mộ lát phẳng, bên trên có vòm cuốn.

Đáng tiếc, trong quá trình san ủi sân trường học trước đây đã phá mất toàn bộ phần vòm ngôi mộ.

Khai quat mo gach Ninh Binh: Nhung phat lo moi...
Các đồ tùy táng bằng gốm, men và sành tìm thấy trong mộ gạch cổ (xã Gia Thủy, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình).

Riêng với phần mộ cũng đã bị đào phá nhiều lần, toàn bộ lòng mộ đã bị xáo trộn, đồ tùy táng bằng gốm men và sành bị đập vỡ nát nằm rải rác.

Qua nghiên cứu quy mô xây dựng và đồ tùy táng còn lại có thể dự đoán chủ nhân của ngôi mộ là quan lại cấp cao trong xã hội đương thời, đây là một minh chứng cho sự tồn tại và phát triển lâu đời của vùng đất nơi đây.

Ngoài ra, tại đình Mỹ Hạ, xã Gia Thủy, là nơi thờ vua Đinh Tiên Hoàng và Thái hậu Dương Vân Nga, sau khi đoàn công tác thăm dò, khai quật khảo cổ, làm xuất lộ các dãy nền móng của ngôi đình cũ có quy mô to lớn nằm sâu dưới mặt đất 0,5m...

Khai quat mo gach Ninh Binh: Nhung phat lo moi...
Hoa văn trên gạch của mộ gạch cổ xã Gia Thủy, Huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: TTXVN

Quan sát mặt bằng kiến trúc có thể nhận diện hai đơn nguyên kiến trúc có mặt bằng hình chữ nhật được xây dựng nối tiếp nhau tạo thành mặt bằng hình chữ nhị. Tổng diện tích mặt bằng kiến trúc là 156m2.

Phía trước đại đình ở hai bên có hai trụ biểu, phía trên đắp hình con lân ngồi chầu.

Theo ghi chép, vùng đất Ninh Bình ở 10 thế kỷ đầu Công nguyên được xác định thuộc về huyện Võ Công, quận Cửu Chân thời thuộc Hán và là đất Trường Châu thời thuộc Đường, nhưng cho đến gần đây vẫn chưa tìm thấy những chứng cứ xác minh.

Khai quat mo gach Ninh Binh: Nhung phat lo moi...
Chiếc gương đồng cùng nhiều hạt chuỗi quý giá được phát hiện trong ngôi mộ.

Như vậy, với những phát hiện về hệ thống di tích mộ gạch đã đưa ra những chứng tích cụ thể chứng minh rằng ở Ninh Bình xưa đã từng có trị sở có quy mô thời Bắc thuộc với những quan lại cấp cao từng trị nhậm ở vùng đất này.

Tại buổi công bố, các nhà khoa học đề xuất phương án lấp bảo tồn di tích tạm thời đối với mộ gạch cổ và nền móng kiến trúc tại đình Mỹ Hạ nhằm giúp bảo quản di tích trong lòng đất, đợi những kế hoạch phát huy giá trị trong tương lai.

Đồng thời, ở thời điểm hiện tại, vẫn có thể sử dụng mặt bằng bên trên làm sân trường và phục vụ nhu cầu tín ngưỡng của người dân địa phương tại đình Mỹ Hạ.

Khai quat mo gach Ninh Binh: Nhung phat lo moi...
Các giáo sư, tiến sĩ ngành Khảo cổ và đại biểu ngành Văn hóa Ninh Bình tham quan tại di tích.

Đối với phương án lấp bảo tồn di tích, các nhà khoa học khuyến cáo cần xây dựng chỉ dẫn, các phương án nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của các di tích.

Bên cạnh đó, di tích mộ gạch cổ nằm tại sân trường thuộc xã Gia Thủy, đây cũng là cơ hội để nhà trường xây dựng những tấm bảng chỉ dẫn, hình ảnh nhằm giáo dục lịch sử cho học sinh nhà trường.

Thái An (tổng hợp TTXVN/Dân Trí)